اموى آنها را خراب كرده بود . « 1 » - اصحاب امام حسين « ع » ، آمار نهضت كربلا آل محمّد « ص » - اهل بيت آل مراد نام قبيله‌اى كه هانى بن عروه ، بزرگ و رئيس آن در كوفه بود . هانى هرگاه ندا مىداد ، چهار هزار مسلّح و هشت هزار پياده تحت فرمانش جمع مىشدند . وقتى هانى را براى گردن زدن به بازار كوفه بردند ، هانى آل مراد را صدا كرد ، ولى كسى از بيم جان خويش به حمايتش برنخاست . « 2 » هانى در ايّام حضور مسلم بن عقيل در كوفه ، ميزبان او بود ، و پيش از مسلم دستگير و شهيد شد . - هانى بن عروه آل مروان دودمان مروان بن حكم كه از تيرهء بنى اميّه بودند و از سال 64 هجرى روى كار آمدند . آغاز سلطهء اين خاندان با به خلافت رسيدن مروان بود . مروان از خشن‌ترين و عنودترين دشمنان اهل بيت و امام حسين « ع » بود و نزد پيامبر و مردم ملعون و مطرود و تبعيد شده بود ( - مروان ) پس از او عبد الملك مروان ، وليد بن عبد الملك ، سليمان بن عبد الملك ، عمرو بن عبد العزيز ، يزيد بن عبد الملك ، هشام بن عبد الملك ، وليد بن يزيد ، يزيد بن وليد ، مروان بن محمد ، به ترتيب نزديك به هفتاد سال حكومت كردند « 3 » و دوران حكومتشان از سخت‌ترين دورانهاى شيعه بود . بنى مروان جنايتكارترين افراد را در شهرها به ولايت مىگماشتند كه حجّاج يكى از آنان بود . در زيارت عاشورا « آل مروان » نيز همچون آل زياد و آل ابى سفيان و بنى اميّه مورد لعن قرار گرفته‌اند . - مروان بن حكم ، آل زياد آمار نهضت كربلا نقش آمار در ارائهء سيماى روشن‌تر از هر موضوع و حادثه ، غير قابل انكار است . ليكن در حادثهء كربلا و مسائل قبل و بعد از آن ، با توجّه به اختلاف نقلها و منابع ، نمىتوان در

--> ( 1 ) - حياة الام زين العابدين ، ج 1 ، ص 186 . ( 2 ) - مروج الذّهب ، ج 3 ص 59 . ( 3 ) - حوادث خلفاى آل مروان را در مروج الذهب ، ج 3 ، ص 91 به بعد ، مطالعه كنيد .